Het studentenleven is een van de mooiste periodes in je leven, maar laten we eerlijk zijn: het is ook een dure periode. Met de stijgende inflatie, hoge kamerprijzen en de kosten voor collegegeld en studieboeken, redden de meeste studenten het niet met alleen een bijbaantje. Een student lening aanvragen is voor velen dan ook een noodzakelijke stap om de eindjes aan elkaar te knopen.

Sinds de herinvoering van de basisbeurs in september 2023 is het landschap van studiefinanciering flink veranderd. In dit artikel leggen we je precies uit hoe een studentenlening werkt, waar je op moet letten bij het aanvragen en hoe je verantwoord omgaat met je studieschuld.

Wat houdt een studentenlening precies in?

In Nederland wordt de studiefinanciering geregeld door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Wanneer we praten over een ‘studentenlening aanvragen’, hebben we het meestal over de verschillende componenten van de studiefinanciering. Deze bestaat uit vier onderdelen:

1. De basisbeurs: Sinds 2023 is deze weer terug voor alle studenten in het hbo en wo. Dit is een prestatiebeurs; als je binnen tien jaar je diploma haalt, wordt dit bedrag omgezet in een gift.
2. De aanvullende beurs: Dit is een extra bedrag voor studenten wiens ouders minder verdienen. Ook dit wordt een gift als je je diploma haalt.
3. Het studentenreisproduct: Hiermee kun je gratis of met korting reizen met het openbaar vervoer. Ook dit is een prestatiebeurs.
4. De lening (rentedragende lening): Dit is het bedrag dat je maandelijks extra leent bovenop de beurzen. Dit bedrag moet je altijd terugbetalen, inclusief rente.

Stappenplan: Hoe kun je een student lening aanvragen?

Het aanvragen van een lening bij DUO is relatief eenvoudig, maar het vereist wel enige voorbereiding. Volg dit stappenplan om je aanvraag correct in te dienen:

1. Vraag een DigiD aan

Zonder DigiD kun je niets regelen bij de overheid of DUO. Heb je nog geen DigiD? Vraag deze dan tijdig aan, want het proces kan enkele dagen duren voordat je de activeringscode per post ontvangt.

2. Controleer je inschrijving bij je onderwijsinstelling

DUO controleert automatisch of je staat ingeschreven bij een erkende opleiding in het hbo of aan de universiteit. Zorg dat je inschrijving via Studielink volledig is afgerond.

3. Log in op Mijn DUO

Ga naar de website van DUO en log in op ‘Mijn DUO’. Hier vind je het kopje ‘Mijn producten’ en vervolgens ‘Studiefinanciering aanvragen’.

4. Bepaal je leenbedrag

Je kunt zelf schuiven met de bedragen. Je kunt ervoor kiezen om alleen de basisbeurs en het reisproduct aan te vragen, of dit aan te vullen met een lening. Denk hier goed over na: leen niet meer dan je strikt nodig hebt.

5. Bevestig en controleer

Nadat je de aanvraag hebt ingediend, ontvang je een bericht in je Berichtenbox. Controleer altijd of de ingangsdatum en de bedragen kloppen.

De kosten van lenen: Rente en terugbetalen

Lange tijd was de rente op de studentenlening 0%, wat het ‘gratis geld’ deed lijken. Die tijd is echter voorbij. Door de gestegen marktrente is ook de rente op studieschulden gestegen.

De rente die je betaalt, wordt vastgesteld voor een periode van vijf jaar. Dit betekent dat als je nu begint met lenen, de huidige rentevoet voor de komende vijf jaar vaststaat. Daarna wordt de rente opnieuw vastgesteld op basis van de dan geldende marktrente.

Terugbetalingsregels

Het positieve aan een lening via DUO is de sociale terugbetalingsregeling. Je hebt na je studie eerst een ‘aanloopfase’ van twee jaar waarin je nog niet hoeft terug te betalen. Daarna heb je 35 jaar de tijd om de schuld af te lossen. Het maandbedrag wordt bovendien gebaseerd op je inkomen; verdien je weinig, dan betaal je minder (of zelfs niets).

Waarom zou je (niet) extra lenen?

Een student lening aanvragen heeft zowel voor- als nadelen. Het is belangrijk om deze tegen elkaar af te strepen voordat je de ‘leenkraan’ volledig openzet.

Voordelen:

• Focus op je studie: Door te lenen hoef je minder uren te werken in een bijbaan, waardoor je meer tijd hebt voor je studie en persoonlijke ontwikkeling.
• Lage rente: Hoewel de rente is gestegen, is lenen bij DUO nog steeds vele malen goedkoper dan een persoonlijke lening bij een commerciële bank.
• Investering in jezelf: Een diploma verhoogt je toekomstige verdiencapaciteit aanzienlijk.

Nadelen:

• Hypotheek: Een studieschuld heeft invloed op de maximale hypotheek die je later kunt krijgen. Banken trekken je maandelijkse aflosverplichting af van je besteedbaar inkomen.
• Psychologische druk: Een schuld van tienduizenden euro’s kan voor stress zorgen bij het starten van je carrière.
• Rente op rente: Omdat de rente nu hoger is dan 0%, groeit je schuld ook tijdens je studie al aan.

Tips voor verantwoord lenen

Wil je een student lening aanvragen maar de risico’s beperken? Gebruik dan deze tips:

1. Maak een begroting: Zet je maandelijkse inkomsten (bijbaan, zorgtoeslag, bijdrage ouders) af tegen je uitgaven (huur, boodschappen, verzekeringen, studie). Leen alleen het tekort bij.
2. Pas je lening maandelijks aan: Heb je een maand minder kosten of heb je extra gewerkt? Zet je lening in Mijn DUO direct lager. Je kunt dit per maand wijzigen.
3. Vraag de aanvullende beurs altijd aan: Veel studenten laten dit geld liggen omdat ze denken dat hun ouders te veel verdienen. DUO rekent dit voor je uit; als je er geen recht op hebt, krijg je het simpelweg niet, maar het kost je niets om het aan te vragen.
4. Spaar je lening niet op: Sommige studenten lenen maximaal om dit geld op een spaarrekening te zetten of te beleggen. Met de huidige rentestanden op leningen is dit risicovol en vaak niet rendabel.

De invloed van de basisbeurs op je lening

Met de terugkeer van de basisbeurs hoeven veel studenten minder te lenen. In het studiejaar 2024/2025 krijgen uitwonende studenten een aanzienlijk bedrag per maand, terwijl thuiswonende studenten een kleiner bedrag ontvangen. Dit bedrag is in feite een ‘lening die een gift wordt’.

Let op: Als je stopt met je studie zonder diploma, moet je de basisbeurs alsnog terugbetalen. Dit is een belangrijk detail om in je achterhoofd te houden bij het plannen van je financiële toekomst.

Conclusie

Een student lening aanvragen is een krachtig middel om je ambities waar te maken, maar het vereist een verantwoordelijke houding. Door de herinvoering van de basisbeurs is de noodzaak om maximaal te lenen voor veel studenten afgenomen.

Wees je bewust van de rente en de impact van een schuld op je toekomstige ik. Leen bewust, focus op je studie en geniet van je studententijd zonder de financiële touwtjes uit handen te verliezen. Heb je vragen over jouw specifieke situatie? De website van DUO biedt uitgebreide rekenhulpen om precies te zien wat jouw keuzes betekenen voor de lange termijn.