Het studentenleven is voor velen de mooiste tijd van hun leven, maar het is vaak ook een dure tijd. Tussen het collegegeld, de huur van een studentenkamer, dure studieboeken en het sociale leven door, blijft er onderaan de streep vaak weinig over. Veel jongeren overwegen daarom een lening als student. Maar waar begin je? Wat zijn de risico’s en waar moet je op letten nu de rente op studieschulden niet langer 0% is? In dit artikel duiken we diep in de wereld van de studentenlening.

Waarom kiezen voor een lening als student?

De meeste studenten in Nederland lenen geld om hun studie en levensonderhoud te kunnen bekostigen. Sinds de invoering van het leenstelsel (en de recente herinvoering van de basisbeurs) is de financiële structuur voor studenten flink veranderd. Een lening biedt financiële ademruimte, waardoor je je volledig kunt focussen op je studie zonder dat je dertig uur per week in de horeca hoeft te werken.

Toch is het belangrijk om te onthouden: geld lenen kost geld. Hoewel de voorwaarden voor een lening bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) gunstiger zijn dan bij een commerciële bank, blijft het een schuld die je ooit moet terugbetalen.

De DUO-lening: De meest gekozen optie

Als we het hebben over een ‘lening student’, dan bedoelen we in 95% van de gevallen de lening via DUO. Dit is de meest voordelige manier om geld te lenen voor je studie. De overheid faciliteert dit om onderwijs toegankelijk te houden voor iedereen.

Hoe is de studiefinanciering opgebouwd?

Sinds september 2023 ziet de studiefinanciering voor studenten in het hoger onderwijs er als volgt uit:
1. Basisbeurs: Een vast bedrag dat een gift wordt als je binnen tien jaar je diploma haalt.
2. Aanvullende beurs: Voor studenten wiens ouders minder verdienen (ook dit wordt een gift).
3. Studentenreisproduct: Je OV-chipkaart (gift na behalen diploma).
4. Lening: Het bedrag dat je maandelijks extra leent en dat je altijd moet terugbetalen met rente.
5. Collegegeldkrediet: Een specifieke lening om je collegegeld te betalen.

De stijgende rente op de studentenlening

Jarenlang was de rente op de lening voor studenten 0%. Dit maakte het ‘gratis geld’, waardoor veel studenten maximaal leenden om het bedrag vervolgens op een spaarrekening te zetten of te beleggen. Die tijden zijn veranderd. Door de gestegen marktrente is ook de rente op studieschulden flink omhooggegaan.

Voor veel studenten was de renteverhoging in 2024 een schok. Hoewel de rente nog steeds lager is dan bij een persoonlijke lening bij een bank, zorgt het op de lange termijn voor een aanzienlijk hogere schuld door het effect van rente-op-rente. Het is daarom essentieel om kritisch te kijken naar hoeveel je maandelijks echt nodig hebt.

Lenen bij een commerciële bank?

Naast DUO kun je in theorie ook een lening afsluiten bij een commerciële bank. Echter, voor de gemiddelde student is dit zelden een goed idee. Commerciële banken rekenen vaak veel hogere rentes (denk aan 6% tot 10%) en hebben strengere aflossingseisen. Bovendien krijg je bij een bank te maken met een BKR-registratie, wat bij DUO niet het geval is (hoewel de studieschuld wel meetelt bij een hypotheekaanvraag).

Een lening bij een bank is meestal alleen weggelegd voor studenten die een zeer specifieke, dure opleiding volgen (zoals een pilotenopleiding) waarvoor de reguliere studiefinanciering niet toereikend is.

De impact van een studieschuld op je toekomst

Een veelgehoorde vraag is: “Wat merkt ik later van mijn lening als student?” Het belangrijkste antwoord ligt bij het kopen van een huis.

Studieschuld en hypotheek

Wanneer je na je studie een huis wilt kopen, kijkt de bank naar je financiële verplichtingen. Hoewel een studieschuld niet geregistreerd staat bij het BKR, ben je wettelijk verplicht deze op te geven bij een hypotheekaanvraag. De bank berekent hoeveel je maandelijks kwijt bent aan het aflossen van je schuld en trekt dit bedrag af van je maximale leencapaciteit.

Sinds 2024 wordt er gekeken naar de werkelijke lasten van je studieschuld in plaats van het oorspronkelijke bedrag, wat gunstig kan uitpakken als je al veel hebt afgelost. Toch kan een flinke studieschuld tienduizenden euro’s schelen in je maximale hypotheek.

Het terugbetalen van je lening

Het voordeel van de lening bij DUO is de sociale terugbetaalregeling. Je hoeft pas te beginnen met aflossen vanaf de eerste januari na het beëindigen van je studie (de aanloopfase van twee jaar niet meegerekend).

* Aflostermijn: Je hebt meestal 35 jaar de tijd om je schuld terug te betalen (onder het nieuwe stelsel).
* Draagkracht: Je betaalt nooit meer dan een bepaald percentage van je inkomen. Verdien je weinig? Dan betaal je minder of zelfs niets.
* Kwijtschelding: Is je schuld na 35 jaar nog niet afgelost? Dan wordt het restant kwijtgescholden.

5 Tips om verstandig om te gaan met je lening

Wil je wel de lusten van een lening als student, maar niet de enorme lasten later? Volg dan deze tips:

1. Leen alleen wat je nodig hebt: Maak een begroting. Heb je die extra 200 euro per maand echt nodig voor je huur, of is het voor luxe die je ook kunt laten?
2. Zet ‘maximaal lenen’ uit: Het is verleidelijk om de schuif in de DUO-app op maximaal te zetten. Probeer dit te vermijden en pas het bedrag maandelijks aan op basis van je behoeften.
3. Zoek een bijbaan: Elke euro die je verdient, hoef je niet te lenen. Zelfs een paar uur per week werken kan op een studie van vier jaar duizenden euro’s schuld schelen.
4. Houd je schuld in de gaten: Kijk regelmatig op Mijn DUO. Door geconfronteerd te worden met het bedrag, word je je bewuster van je uitgavepatroon.
5. Spaar als het kan: Heb je toch geleend maar houd je geld over? Zet het op een spaarrekening met een hoge rente. Mocht de rente van DUO harder stijgen, dan kun je altijd een deel van je schuld direct aflossen.

Conclusie

Een lening als student is een krachtig middel om je ambities waar te maken, maar het vereist verantwoordelijkheid. In een tijd van stijgende rentes en een krappe woningmarkt is het belangrijker dan ooit om bewust te lenen. De DUO-lening blijft de beste optie vanwege de sociale voorwaarden, maar het is geen ‘gratis geld’.

Begin je studie met een duidelijk financieel plan. Weet wat je leent, waarom je het leent en wat de gevolgen zijn voor je leven na het afstuderen. Zo voorkom je dat je studieschuld een molensteen om je nek wordt en kun je met een gerust hart bouwen aan je toekomst.