Het studentenleven is een van de mooiste periodes in je leven, maar laten we eerlijk zijn: het is ook een dure tijd. Tussen het collegegeld, de huur van je kamer, de wekelijkse boodschappen en natuurlijk de sociale activiteiten door, vliegt het geld je zak uit. Veel studenten ontkomen er dan ook niet aan: studenten lenen.

Sinds de herinvoering van de basisbeurs in september 2023 is het landschap van de studiefinanciering veranderd. Toch blijft de lening bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voor velen een noodzakelijk kwaad. In dit artikel duiken we diep in de wereld van de studentenlening. We kijken naar de voorwaarden, de risico’s, de rente en de impact op je latere leven.

Wat is de studentenlening precies?

Wanneer we het hebben over ‘studenten lenen’, bedoelen we meestal de studiefinanciering via DUO. Dit pakket bestaat uit verschillende onderdelen:

1. De basisbeurs: Sinds studiejaar 2023-2024 is deze weer terug voor alle studenten in het hbo en aan de universiteit. Als je binnen tien jaar je diploma haalt, wordt dit bedrag omgezet in een gift.
2. De aanvullende beurs: Voor studenten wiens ouders minder verdienen. Ook dit wordt een gift als je binnen tien jaar afstudeert.
3. Het studentenreisproduct: Je gratis ov-kaart (week of weekend). Ook dit is een prestatiebeurs (gift na diploma).
4. De lening: Dit is het bedrag dat je maandelijks extra kunt lenen bovenop je beurzen. Dit bedrag moet je altijd terugbetalen, plus rente.
5. Collegegeldkrediet: Een specifieke lening om je collegegeld te betalen.

Waarom studenten lenen: De noodzaak en de verleiding

De kosten voor een uitwonende student worden door het Nibud geschat op gemiddeld €1.100 tot €1.500 per maand. Met een basisbeurs van enkele honderden euro’s en eventueel een bijdrage van ouders, blijft er vaak een gat over.

Lenen bij DUO is voor veel studenten de meest logische stap. Het wordt vaak “de goedkoopste lening van je leven” genoemd. Hoewel de rente de afgelopen jaren is gestegen, is de rente bij DUO doorgaans nog steeds veel lager dan bij een commerciële bank of wanneer je rood staat op je betaalrekening. Dit maakt de drempel om “even wat extra” te lenen laag.

De keerzijde: De stijgende rente op de studieschuld

Jarenlang was de rente op de studentenlening 0%. Dit zorgde voor een generatie studenten die maximaal leende, soms zelfs om het geld te beleggen of op een spaarrekening te zetten. Die tijden zijn echter veranderd.

Door de stijgende marktrente is ook de rente op de studiefinanciering gestegen. Voor veel studenten is dit een schok. Een rentepercentage van bijvoorbeeld 2,56% (het tarief voor 2024 voor veel studenten) lijkt misschien laag, maar over een schuld van €30.000 telt dit over een periode van 35 jaar flink aan. Je betaalt uiteindelijk duizenden euro’s meer terug dan je oorspronkelijk hebt geleend.

Hoeveel kun je lenen?

De bedragen die je kunt lenen hangen af van je situatie (thuiswonend of uitwonend) en of je recht hebt op een aanvullende beurs. DUO hanteert een maximaal bedrag per maand. Het is belangrijk om te weten dat je dit maandelijks kunt aanpassen. Heb je een maand minder nodig? Zet je lening dan lager. Dit bespaart je op de lange termijn veel geld.

De aflosfase: Hoe werkt het terugbetalen?

Na je studie begint het grote terugbetalen. Gelukkig hoeft dit niet direct de maand nadat je je diploma hebt behaald.

* Aanloopfase: Je hebt eerst een aanloopfase van twee jaar waarin je nog niet hoeft af te lossen. De rente loopt in deze periode overigens wel gewoon door.
* Aflostermijn: Voor de meeste huidige studenten (onder het nieuwe stelsel) geldt een aflostermijn van 35 jaar.
* Draagkrachtmeting: Je betaalt nooit meer terug dan je financieel aankunt. DUO kijkt naar je inkomen. Verdien je weinig, dan betaal je minder of zelfs niets. Na 35 jaar wordt een eventuele restschuld kwijtgescholden.

Studenten lenen en de hypotheek: Een belangrijk aandachtspunt

Een van de grootste zorgen voor (oud-)studenten is de invloed van de studieschuld op het kopen van een huis. Banken kijken namelijk naar je schuldenlast om te bepalen hoeveel je maximaal kunt lenen voor een hypotheek.

Hoewel de regels per 2024 zijn versoepeld (er wordt nu gekeken naar de actuele stand van je schuld in plaats van de oorspronkelijke schuld), heeft een studieschuld nog steeds een aanzienlijke impact. Een schuld van €20.000 kan je maximale hypotheek met een vergelijkbaar of zelfs hoger bedrag verlagen. Het is dus een fabeltje dat een studieschuld “onzichtbaar” is; bij een hypotheekaanvraag moet je deze schuld opgeven, en banken kunnen dit via BKR-registraties (indien van toepassing in de toekomst) of eigen verklaringen controleren.

Slim lenen: Tips voor studenten

Als je besluit dat lenen noodzakelijk is, doe het dan verstandig. Hier zijn enkele tips om de schade te beperken:

1. Leen alleen wat je echt nodig hebt: Gebruik de lening niet voor luxe vakanties of de nieuwste iPhone als dat niet strikt noodzakelijk is.
2. Check je recht op de aanvullende beurs: Veel studenten laten dit geld liggen omdat ze denken dat hun ouders te veel verdienen. Vraag het altijd aan; het is gratis geld als je je diploma haalt.
3. Houd overzicht: Log regelmatig in op Mijn DUO. Zie hoe je schuld groeit. Dit werkt vaak ontnuchterend en helpt je om bewuster met je uitgaven om te gaan.
4. Werk naast je studie: Een bijbaan van 8 tot 12 uur per week kan het verschil maken tussen €500 of €200 per maand lenen.
5. Let op de rente: Realiseer je dat de rente wordt vastgezet voor periodes van 5 jaar. Wat nu een gunstige deal lijkt, kan over 10 jaar anders zijn.

De psychologische impact van schulden

Naast het financiële aspect is er ook een psychologisch aspect aan ‘studenten lenen’. Het hebben van een schuld van tienduizenden euro’s kan zorgen voor stress, zeker bij de start van je carrière. De term ‘leenangst’ is niet voor niets ontstaan. Aan de andere kant is investeren in je eigen ontwikkeling (je studie) vaak de beste investering die je kunt doen. Het gaat om het vinden van de juiste balans.

Conclusie

Geld lenen als student is in de huidige economie voor velen onvermijdelijk. Met de terugkeer van de basisbeurs is de druk iets van de ketel, maar de stijgende rente en de krappe woningmarkt maken voorzichtigheid geboden.

De belangrijkste les? Zie de studentenlening niet als “gratis geld” of een verlenging van je zakgeld, maar als een serieuze financiële verplichting. Door bewust te lenen, je diploma binnen de tijd te halen en kritisch naar je uitgaven te kijken, zorg je ervoor dat je na je studententijd met een gerust hart aan je professionele leven kunt beginnen.

Heb jij vragen over jouw specifieke situatie? Kijk dan altijd op de officiële website van DUO voor de meest actuele bedragen en regels.