Wanneer je klaar bent met je studie en de aanloopfase van je studieschuld is verstreken, begint de officiële terugbetalingsperiode. Voor veel oud-studenten is het maandbedrag dat DUO vaststelt een flinke hap uit het maandbudget, zeker bij een startend salaris.

De DUO draagkrachtmeting is een wettelijke regeling die ervoor zorgt dat je nooit meer terugbetaalt dan je financieel kunt dragen. In deze gids leggen we tot in detail uit hoe dit proces werkt, welke invloed je inkomen heeft en wat de langetermijngevolgen zijn.

Wat is de draagkrachtmeting? De draagkrachtmeting is een herberekening van je maandelijkse aflosbedrag op basis van je actuele inkomen en gezinssituatie. Als je inkomen te laag is om het standaardbedrag te betalen, verlaagt DUO je maandbedrag naar een percentage van je meerinkomen boven de draagkrachtvrije voet.

Hoe werkt de draagkrachtmeting bij DUO precies?

De basis van de draagkrachtmeting ligt in het feit dat DUO kijkt naar je inkomen van twee jaar geleden, ook wel het peiljaar genoemd. Voor de berekening in 2024 kijkt de Belastingdienst dus naar je verzamelinkomen van 2022 om de hoogte van je aflossing te bepalen.

Niet iedereen hoeft deze meting handmatig aan te vragen, aangezien DUO vaak automatisch gegevens opvraagt bij de Belastingdienst. Toch is het essentieel om zelf te controleren of de berekening klopt, vooral als je inkomen recentelijk is gedaald door werkloosheid of minder uren werken.

Het systeem van de draagkrachtmeting is ontworpen om sociale zekerheid te bieden aan afgestudeerden met een lager inkomen. Hierdoor wordt voorkomen dat de studieschuld leidt tot acute financiële problemen of het niet kunnen betalen van vaste lasten zoals huur of zorgverzekering.

• Het inkomen van twee jaar geleden is leidend voor het huidige maandbedrag.
• Bij een daling van het inkomen kun je peiljaarverlegging aanvragen.
• De draagkracht wordt elk jaar opnieuw vastgesteld door DUO.
• Indien je draagkracht te laag is, kan het maandbedrag zelfs op nul euro worden gezet.

De berekening van je draagkracht en het drempelinkomen

Om te begrijpen hoeveel je moet betalen, moet je weten wat de ‘draagkrachtvrije voet’ inhoudt. Dit is een specifiek deel van je inkomen dat DUO niet meetelt voor de terugbetaling, bedoeld voor je noodzakelijke levensonderhoud.

Voor oud-studenten die onder het nieuwe leenstelsel (SF35) vallen, ligt deze grens op 100% van het wettelijk minimumloon. Val je nog onder het oude stelsel (SF15), dan is de grens vaak lager, namelijk 84% van het minimumloon, afhankelijk van je persoonlijke situatie.

Alles wat je boven deze grens verdient, wordt gezien als ‘meerinkomen’. Van dit meerinkomen hoef je slechts een klein percentage te gebruiken voor de aflossing van je studieschuld, wat de regeling zeer sociaal maakt in vergelijking met commerciële leningen.

1. Stel je jaarinkomen vast op basis van je meest recente belastingaangifte.
2. Trek de draagkrachtvrije voet (het drempelinkomen) af van je totale inkomen.
3. Bereken het percentage over het restant (vaak 4% in het nieuwe stelsel).
4. Deel dit bedrag door twaalf maanden om je maximale maandbedrag te vinden.

Het verschil tussen het oude en nieuwe terugbetaalsysteem

Er zit een groot verschil in de draagkrachtberekening tussen de regels van SF15 en SF35. Bij het oude systeem (SF15) heb je 15 jaar de tijd om terug te betalen en is het percentage van het meerinkomen dat je moet afdragen 12%.

Bij het nieuwe systeem (SF35) heb je maar liefst 35 jaar de tijd om je schuld te vereffenen. Omdat de looptijd langer is, hoef je per maand minder af te dragen, namelijk slechts 4% van je meerinkomen boven de draagkrachtvrije voet.

Dit verschil heeft grote impact op je maandelijkse besteedbare inkomen en hoe snel de schuld daadwerkelijk afneemt. Bij de 35-jarige variant is de kans groter dat er aan het einde van de rit een restschuld overblijft die wordt kwijtgescholden door de overheid.

• SF15: 15 jaar terugbetalen, 12% draagkrachtpercentage, hogere maandlasten.
• SF35: 35 jaar terugbetalen, 4% draagkrachtpercentage, lagere maandlasten.
• Keuzevrijheid: Soms kun je overstappen van het oude naar het nieuwe systeem, maar andersom nooit.
• Kwijtschelding: Na de looptijd wordt het restant van de schuld in beide systemen kwijtgescholden.

De invloed van een partner op de draagkrachtmeting

Wanneer je een geregistreerd partner hebt of getrouwd bent, ziet DUO jullie als een financiële eenheid. Dit betekent dat het inkomen van je partner direct invloed heeft op de hoogte van jouw maandelijkse terugbetaling aan de overheid.

Het gezamenlijke inkomen wordt dan gebruikt om de draagkracht te berekenen, maar daar staat tegenover dat de draagkrachtvrije voet voor partners ook hoger ligt. In veel gevallen wordt gekeken naar 143% van het minimumloon als drempel voor samenwonenden of gehuwden.

Let op: als je partner zelf ook een studieschuld heeft, wordt hier rekening mee gehouden bij de verdeling van de draagkracht. Het is verstandig om in Mijn DUO aan te geven dat jullie partners zijn, zodat de berekening correct wordt uitgevoerd en je niet te veel betaalt.

Wat als je partner niet wil meebetalen?

Hoewel DUO het partnerinkomen meerekent, blijft de schuld juridisch gezien op jouw naam staan. Indien je partner weigert gegevens te verstrekken, kan dit leiden tot een weigering van de draagkrachtmeting, waardoor je het maximale bedrag moet betalen.

Transparantie tussen partners is daarom essentieel bij het beheren van studieschulden. Bespreek hoe jullie de lasten verdelen, zeker als de draagkrachtmeting gunstig uitvalt door een lager gezamenlijk inkomen.

Renteopbouw en de risico’s van een lagere aflossing

Hoewel een lagere maandlast door de draagkrachtmeting op de korte termijn prettig is, kleven er ook financiële risico’s aan. De rente op je studieschuld loopt namelijk gewoon door over het gehele openstaande bedrag, ongeacht hoeveel je per maand aflost.

Als je maandbedrag door de draagkrachtmeting lager is dan de rente die maandelijks wordt bijgeschreven, groeit je totale schuld in plaats van dat deze afneemt. Dit fenomeen wordt ook wel negatieve amortisatie genoemd en kan leiden tot een veel hogere totale terugbetaling over de jaren heen.

Het is daarom belangrijk om de renteontwikkelingen bij DUO nauwlettend in de gaten te houden. Sinds kort is de rente op studieschulden niet meer 0%, wat betekent dat de kosten van het uitstellen van je aflossing via de draagkrachtmeting aanzienlijk kunnen stijgen.

• De rente wordt maandelijks berekend over de restschuld.
• Een lagere aflossing betekent een langere looptijd van de lening.
• Je betaalt over de gehele looptijd meer rente als je minder snel aflost.
• Kwijtschelding vindt pas plaats na 15 of 35 jaar volledige aflosfase.

Impact van de studieschuld op je toekomstige hypotheek

Een van de meest gestelde vragen aan onze specialisten is wat de draagkrachtmeting betekent voor het aanvragen van een hypotheek. Geldverstrekkers kijken bij een hypotheekaanvraag naar de oorspronkelijke hoogte van je studieschuld en het maandbedrag dat daarbij hoort.

Sinds 2024 kijken banken naar de werkelijke lasten van de studieschuld in plaats van een fictief percentage. Dit betekent dat een lagere vastgestelde draagkracht in theorie gunstig kan uitpakken voor je maximale leencapaciteit, mits de verlaging structureel is.

Echter, de meeste banken hanteren nog steeds een voorzichtige benadering. Zij weten dat je inkomen kan stijgen, waardoor je draagkracht toeneemt en je maandbedrag in de toekomst weer omhoog gaat, wat je financiële ruimte voor hypotheeklasten verkleint.

1. Banken vragen altijd om een officieel overzicht van je schuld bij DUO.
2. De wegingsfactor van de studieschuld hangt af van het stelsel (SF15 of SF35).
3. Een lagere draagkracht kan je maandlasten verlagen, maar de schuld blijft staan op je BKR-overzicht (hoewel DUO niet direct bij het BKR registreert).
4. Extra aflossen kan soms slimmer zijn dan de draagkrachtmeting als je op korte termijn een huis wilt kopen.

Peiljaarverlegging aanvragen bij een inkomensdaling

Zoals eerder vermeld, kijkt DUO standaard naar je inkomen van twee jaar geleden. Als je in de tussentijd minder bent gaan verdienen, bijvoorbeeld door het verlies van een baan of de overstap naar een minder goed betaalde functie, betaal je momenteel mogelijk te veel.

In dat geval kun je ‘peiljaarverlegging’ aanvragen via Mijn DUO. Je vraagt DUO dan om niet naar het inkomen van twee jaar geleden te kijken, maar naar je verwachte inkomen van het huidige jaar.

Dit kan een aanzienlijk verschil maken in je maandelijkse lasten. Let er wel op dat je dit elk jaar opnieuw moet aanvragen als je inkomen laag blijft; DUO springt na afloop van het jaar automatisch weer terug naar de standaardberekening.

• Gebruik peiljaarverlegging als je inkomen dit jaar minstens 15% lager is dan twee jaar geleden.
• Je moet bewijsstukken aanleveren, zoals loonstroken of een uitkeringsspecificatie.
• De verlegging is altijd tijdelijk voor de duur van één kalenderjaar.
• Vraag het tijdig aan om te voorkomen dat er al hoge bedragen worden afgeschreven.

Stappenplan: zo vraag je de draagkrachtmeting aan

Hoewel veel processen automatisch gaan, is het verstandig om zelf de regie te houden over je draagkrachtmeting. Volg dit stappenplan om er zeker van te zijn dat je nooit meer betaalt dan noodzakelijk is voor jouw situatie.

Eerst log je in op Mijn DUO met je DigiD. Controleer onder het kopje ‘Schulden’ wat je huidige maandbedrag is en op welk inkomen dit is gebaseerd. Als dit inkomen niet meer representatief is, moet je actie ondernemen.

Navigeer naar het formulier voor de draagkrachtmeting of peiljaarverlegging. Vul je actuele inkomensgegevens in en voeg eventueel het inkomen van je partner toe om een volledige herberekening te forceren.

1. Log in op Mijn DUO met je DigiD-gegevens.
2. Controleer de inkomensgegevens die DUO heeft ontvangen van de Belastingdienst.
3. Geef wijzigingen in je gezinssituatie (zoals een kind of partner) direct door.
4. Dien een verzoek tot peiljaarverlegging in als je huidige inkomen lager is.
5. Wacht op de officiële beschikking van DUO met het nieuwe maandbedrag.

Conclusie en finaal advies

De DUO draagkrachtmeting is een essentieel vangnet voor iedereen met een studieschuld. Het zorgt ervoor dat je aflossing altijd in verhouding staat tot wat je verdient, waardoor je financiële ruimte behoudt voor andere belangrijke levensdoelen.

Wees je echter bewust van de langetermijneffecten, zoals de doorlopende rente en de impact op je hypotheek. Gebruik de draagkrachtmeting als een instrument voor financiële rust, maar probeer extra af te lossen zodra je inkomen dit toelaat om de totale rentelast te beperken.

Houd je post van DUO en de berichten in je Berichtenbox goed in de gaten. Door proactief om te gaan met je draagkracht, voorkom je betalingsachterstanden en zorg je voor een gezonde financiële toekomst na je studietijd.