Het einde van je studententijd markeert het begin van een nieuwe fase: je carrière. Maar voor veel oud-studenten betekent dit ook de start van de aflosfase van hun studieschuld. Een term die hierbij onvermijdelijk naar voren komt, is de draagkrachtmeting van DUO. Maar wat houdt dit precies in? Hoe wordt bepaald hoeveel je maandelijks moet terugbetalen? En welke rol speelt het inkomen van een eventuele partner hierin? In dit uitgebreide artikel duiken we diep in de wereld van de DUO-draagkrachtmeting, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Wat is de draagkrachtmeting van DUO?

De draagkrachtmeting is een jaarlijkse berekening die de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) uitvoert om vast te stellen hoeveel je maximaal per maand kunt aflossen op je studieschuld. Het uitgangspunt van de Nederlandse overheid is dat het terugbetalen van een lening voor je studie nooit mag leiden tot financiële problemen. Daarom wordt er niet alleen gekeken naar de hoogte van je schuld, maar vooral naar je inkomen.

De draagkrachtmeting zorgt ervoor dat iemand met een minimumloon minder per maand hoeft terug te betalen dan iemand met een topinkomen, ook al hebben ze een even hoge schuld. In veel gevallen valt het maandbedrag door deze meting lager uit dan het ‘wettelijke termijnbedrag’ (het bedrag dat je zou betalen als je de schuld simpelweg door het aantal maanden van de aflosfase deelt).

Hoe werkt de berekening van de draagkracht?

De berekening van je draagkracht is gebaseerd op een aantal factoren. De belangrijkste elementen zijn:

• Je verzamelinkomen: Dit is je inkomen uit werk en woning (box 1), aanmerkelijk belang (box 2) en sparen en beleggen (box 3). DUO krijgt deze gegevens rechtstreeks van de Belastingdienst.
• De draagkrachtvrije voet: Dit is een deel van je inkomen waarover je geen aflossing hoeft te betalen. Dit bedrag is bedoeld voor je noodzakelijke kosten van levensonderhoud. De hoogte hiervan hangt af van je gezinssituatie (alleenstaand of met partner/kinderen).
• Het aflospercentage: Afhankelijk van onder welk stelsel je valt (SF15 of SF35), betaal je een bepaald percentage van je inkomen boven de draagkrachtvrije voet.

Het verschil tussen SF15 en SF35

De regels voor de draagkrachtmeting verschillen per aflosstelsel:

SF15 (Oude stelsel): Heb je vóór 1 september 2015 voor het eerst studiefinanciering ontvangen voor een hbo- of universitaire opleiding? Dan val je meestal onder de oude regels. Je hebt 15 jaar de tijd om af te lossen. De draagkrachtvrije voet is hier lager, maar het percentage van het inkomen dat je moet afstaan is vaak hoger (tussen de 4% en 12%).

SF35 (Nieuwe stelsel/Leenstelsel): Viel je onder het leenstelsel (na september 2015)? Dan heb je 35 jaar de tijd om af te lossen. De draagkrachtvrije voet is hier 100% van het wettelijk minimumloon (of 143% als je een partner hebt). Je betaalt maximaal 4% van je inkomen boven deze grens.

Draagkrachtmeting en je partner: Wat verandert er?

De term ‘duo’ in draagkrachtmeting roept vaak vragen op over partnerschappen. Als je een partner hebt, kan dit grote invloed hebben op de draagkrachtmeting. Voor de wet wordt iemand als partner beschouwd als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt, of als je samenwoont en een gezamenlijke huishouding voert (bijvoorbeeld met een samenlevingscontract of een gezamenlijk kind).

Wanneer je een partner hebt, worden jullie inkomens voor de draagkrachtmeting bij elkaar opgeteld. Dit heeft twee gevolgen:

1. Hogere draagkrachtvrije voet: Je krijgt een hogere vrijstelling omdat je geacht wordt samen een huishouden te runnen.
2. Hoger gezamenlijk inkomen: Omdat beide inkomens meetellen, stijgt de totale draagkracht vaak aanzienlijk. Dit kan betekenen dat je maandbedrag omhoog gaat.

Let op: Je partner moet toestemming geven aan DUO om zijn of haar inkomensgegevens te gebruiken. Als je partner weigert, wordt er bij de draagkrachtmeting uitgegaan van een alleenstaande situatie, wat vaak nadelig is omdat de hogere draagkrachtvrije voet voor partners dan niet geldt.

Het belang van het peiljaar

Een cruciaal aspect van de draagkrachtmeting is het peiljaar. Standaard kijkt DUO naar je inkomen van twee jaar geleden (T-2). Voor de berekening van je maandbedrag in 2024 kijkt DUO dus naar je inkomen uit 2022. De reden hiervoor is simpel: de inkomensgegevens van twee jaar geleden zijn definitief vastgesteld door de Belastingdienst.

Peiljaarverlegging aanvragen

Het werken met een peiljaar van twee jaar geleden kan problematisch zijn als je inkomen sindsdien flink is gedaald. Denk aan situaties zoals:

• Je bent minder gaan werken of werkloos geraakt.
• Je bent gestopt als ondernemer.
• Je bent gescheiden, waardoor het gezamenlijk inkomen is weggevallen.

In deze gevallen kun je bij DUO een peiljaarverlegging aanvragen. Je vraagt DUO dan om te kijken naar je huidige inkomen in plaats van het inkomen van twee jaar geleden. Als je inkomen met ten minste 15% is gedaald ten opzichte van het peiljaar, zal DUO je maandbedrag herberekenen en naar beneden bijstellen.

Hoe vraag je een draagkrachtmeting aan?

In de meeste gevallen hoef je niets te doen. DUO voert de draagkrachtmeting automatisch uit aan het begin van elk kalenderjaar. Je ontvangt hierover bericht via Mijn DUO. Echter, er zijn situaties waarin actie vereist is:

• Handmatige aanvraag: Als je voor het eerst gaat aflossen of als je gegevens niet automatisch verwerkt kunnen worden, moet je soms zelf een draagkrachtmeting aanvragen via de website van DUO.
• Wijzigingen doorgeven: Verandert je gezinssituatie? Geef dit direct door. Als je gaat samenwonen of trouwen, heeft dit direct invloed op je draagkrachtvrije voet.
• Buitenland: Woon je in het buitenland? Dan heeft DUO geen toegang tot je inkomensgegevens via de Nederlandse Belastingdienst. Je moet dan elk jaar zelf je inkomensgegevens uit je woonland doorgeven om in aanmerking te komen voor een draagkrachtmeting. Doe je dit niet, dan moet je het volledige wettelijke termijnbedrag betalen.

Tips voor een soepele terugbetaling

Het terugbetalen van een studieschuld kan voelen als een zware last, maar met een goede strategie kun je de impact beperken:

1. Check Mijn DUO regelmatig: Zorg dat je op de hoogte bent van je actuele schuld en het vastgestelde maandbedrag.
2. Maak gebruik van de aflosvrije maanden: Je hebt recht op 60 maanden (5 jaar) waarin je de aflossing mag stopzetten. Gebruik deze ‘jokermaanden’ verstandig, bijvoorbeeld tijdens een wereldreis of een periode tussen twee banen.
3. Extra aflossen: Heb je een financiële meevaller? Extra aflossen kan altijd en is boetevrij. Dit verlaagt je totale schuld en de rente die je opbouwt, al verandert het je maandelijkse draagkrachtbedrag niet direct (het verkort wel de looptijd).
4. Let op de rente: De rente op studieschulden is de afgelopen jaren gestegen. Hoewel de draagkrachtmeting je beschermt tegen te hoge maandlasten, blijft de schuld door rente groeien als je maandbedrag lager is dan de renteopbouw.

Conclusie

De draagkrachtmeting van DUO is een essentieel vangnet voor iedereen met een studieschuld. Het zorgt ervoor dat je aflossing in verhouding staat tot wat je daadwerkelijk kunt missen. Of je nu alleenstaand bent of een partner hebt, het is belangrijk om te begrijpen hoe je inkomen je maandbedrag beïnvloedt. Heb je te maken met een inkomensdaling? Aarzel dan niet om peiljaarverlegging aan te vragen. Door proactief met je gegevens om te gaan in Mijn DUO, voorkom je onaangename verrassingen en houd je grip op je financiële toekomst.

Heb je specifieke vragen over jouw situatie? Raadpleeg dan altijd de officiële website van DUO of neem contact op met hun klantenservice voor een berekening op maat.