Het studentenleven is een tijd van vrijheid, zelfontplooiing en vaak ook: lenen. Maar aan elke studie komt een eind, en daarmee verschijnt ook de onvermijdelijke vraag aan de horizon: binnen hoeveel jaar moet ik mijn studieschuld aflossen?

De regels rondom het terugbetalen van je studieschuld bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn de afgelopen jaren flink veranderd. Of je nu onder het oude stelsel of het nieuwe leenstelsel valt, het is essentieel om te weten waar je aan toe bent. In dit artikel duiken we diep in de aflostermijnen, de aanloopfase en de factoren die bepalen hoeveel je per maand betaalt.

De twee aflostermijnen: 15 jaar vs. 35 jaar

De belangrijkste factor die bepaalt binnen hoeveel jaar je jouw studieschuld moet aflossen, is het stelsel waaronder je hebt gestudeerd. Er zijn in de basis twee smaken:

1. De 15-jarige termijn (SF15)

Viel je onder het oude stelsel van de basisbeurs (vóór september 2015)? Dan geldt voor jou meestal een aflostermijn van 15 jaar. Dit betekent dat DUO het totale bedrag (inclusief rente) deelt door 180 maanden.

* Voordeel: Je bent relatief snel van je schuld af.
* Nadeel: Het maandbedrag ligt vaak hoger, omdat de schuld in een kortere tijd moet worden terugbetaald.

2. De 35-jarige termijn (SF35)

Ben je begonnen met studeren tussen september 2015 en september 2023? Dan viel je onder het sociale leenstelsel. Voor deze groep is de aflostermijn verlengd naar 35 jaar (420 maanden). Ook studenten die vanaf september 2023 studeren (met de heringevoerde basisbeurs) vallen onder deze regeling.

* Voordeel: De maandlasten zijn aanzienlijk lager omdat de terugbetaling over een zeer lange periode wordt gespreid.
* Nadeel: Je draagt de schuld bijna je hele werkende leven met je mee, en door de langere looptijd betaal je (bij een positieve rente) uiteindelijk meer rente.

De aanloopfase: Even adempauze

Je hoeft niet direct de dag na je afstuderen te beginnen met betalen. DUO hanteert een zogenaamde aanloopfase. Deze fase duurt twee jaar en begint op 1 januari van het jaar nadat je bent afgestudeerd of gestopt met je studie.

Tijdens deze twee jaar mag je al aflossen, maar het moet nog niet. Dit geeft je de tijd om een baan te vinden en je financiën op orde te krijgen. Let wel op: de rente op je schuld kan tijdens deze aanloopfase al gaan lopen!

Hoe wordt het maandbedrag berekend?

Het antwoord op de vraag “binnen hoeveel jaar moet ik aflossen” is simpel (15 of 35 jaar), maar het bedrag dat je per maand betaalt, hangt af van je draagkracht.

DUO kijkt naar je inkomen (en dat van je eventuele partner). Verdien je minder dan het wettelijk minimumloon of net daarboven? Dan kan het zijn dat je maandbedrag lager uitvalt of zelfs op nul wordt gezet.
* Draagkrachtvrije voet: Een deel van je inkomen wordt vrijgesteld. Pas boven die grens wordt er gekeken hoeveel je kunt missen.
* Restschuld: Heb je na 15 of 35 jaar nog een schuld openstaan omdat je inkomen te laag was om alles terug te betalen? Dan wordt de resterende schuld in de meeste gevallen kwijtgescholden.

Waarom zou je sneller willen aflossen?

Hoewel je 15 of 35 jaar de tijd hebt, kiezen steeds meer mensen ervoor om hun studieschuld versneld af te lossen. Waarom zou je dat doen?

1. De hypotheekfactor

Dit is voor veel oud-studenten de belangrijkste reden. Een studieschuld heeft invloed op de maximale hypotheek die je kunt krijgen. Banken kijken naar de oorspronkelijke hoogte van je schuld. Hoewel de regels in 2024 zijn versoepeld (er wordt nu gekeken naar de actuele stand van de schuld en de werkelijke lasten), kan een schuld van €20.000 nog steeds tienduizenden euro’s schelen in je leencapaciteit voor een woning.

2. Stijgende rente

Jarenlang was de rente op studieschulden 0%. Die tijd is voorbij. De rente is de afgelopen jaren gestegen. Als de rente hoger is, groeit je schuld elke maand. Door sneller af te lossen, beperk je de totale hoeveelheid rente die je over de gehele looptijd betaalt.

3. Mentale rust

Schulden kunnen zorgen voor stress. Het idee dat je nog 35 jaar lang een bedrag verschuldigd bent aan de overheid, voelt voor sommigen als een loden last. “Schuldenvrij zijn” geeft een gevoel van financiële vrijheid.

Wanneer is langzaam aflossen juist slim?

Het klinkt tegenstrijdig, maar soms is het financieel verstandiger om de volle 35 jaar te benutten:
* Inflatie: Over 30 jaar is €100,- door inflatie veel minder waard dan nu. Je schuld “verdampt” als het ware een klein beetje in reële waarde.
* Rendement op sparen/beleggen: Is de rente op je spaarrekening of het verwachte rendement op je beleggingen hoger dan de rente op je studieschuld? Dan levert het onder de streep meer op om je geld te laten groeien dan om het direct aan DUO te geven.

Peiljaarverlegging: Als je inkomen daalt

Het maandbedrag dat DUO berekent, is gebaseerd op je inkomen van twee jaar geleden (het peiljaar). Als je nu echter veel minder verdient dan twee jaar geleden – bijvoorbeeld omdat je minder bent gaan werken of je baan bent verloren – kun je peiljaarverlegging aanvragen. DUO kijkt dan naar je huidige inkomen, waardoor je maandbedrag direct omlaag kan gaan.

Veelgestelde vragen over de aflostermijn

1. Kan ik wisselen van 15 naar 35 jaar?
Nee, de termijn staat vast op basis van het stelsel waaronder je studiefinanciering hebt ontvangen. Er is echter één uitzondering: als je onder beide stelsels hebt geleend, kun je soms kiezen. Check de website van DUO voor jouw specifieke situatie.

2. Wat gebeurt er als ik tijdelijk niet kan betalen?
Je kunt bij DUO een ‘aflosvrije periode’ aanvragen. Je mag de terugbetaling maximaal 60 maanden (5 jaar) stopzetten. Let op: de rente loopt tijdens deze maanden gewoon door, waardoor je schuld uiteindelijk hoger wordt.

3. Wordt mijn schuld altijd kwijtgescholden na de termijn?
Ja, mits je altijd netjes je gegevens hebt doorgegeven en hebt voldaan aan de betalingsverplichtingen die DUO op basis van je inkomen heeft vastgesteld.

Conclusie

Binnen hoeveel jaar je jouw studieschuld moet aflossen, hangt dus af van je startjaar: 15 jaar voor het oude stelsel en 35 jaar voor het nieuwe stelsel. Hoewel 35 jaar heel lang lijkt, biedt het sociale aspect van de regeling (betalen naar draagkracht) veel zekerheid.

Wil je echter een huis kopen of wil je simpelweg sneller van je financiële verplichtingen af? Dan kan extra aflossen een slimme zet zijn. Bekijk altijd je persoonlijke situatie, de huidige rentestanden en je plannen voor de toekomst voordat je een beslissing neemt.

Disclaimer: Dit artikel is bedoeld ter informatie. Voor de meest actuele en persoonlijke informatie over jouw studieschuld kun je het beste inloggen op Mijn DUO.