Het studentenleven is een van de mooiste periodes uit je leven, maar laten we eerlijk zijn: het is ook een van de duurste. Met de stijgende inflatie, de torenhoge kamerprijzen en de kosten voor boodschappen die de pan uit rijzen, redden veel studenten het niet meer met alleen een bijbaantje of een bijdrage van hun ouders. Hierdoor komt de optie ‘bijlenen’ bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) al snel in beeld. Maar wat houdt bijlenen als student precies in? Wat zijn de risico’s en waar moet je op letten nu de rente op studieleningen niet meer 0% is? In dit uitgebreide artikel duiken we in de wereld van het bijlenen.

Wat is bijlenen bij DUO precies?

Wanneer we spreken over ‘bijlenen als student’, hebben we het meestal over de lening die je afsluit bij DUO. Sinds de herinvoering van de basisbeurs in het studiejaar 2023/2024 bestaat de studiefinanciering uit verschillende onderdelen: de basisbeurs, de aanvullende beurs, het studentenreisproduct en de vrijwillige lening.

Bijlenen is het bedrag dat je maandelijks extra ontvangt bovenop je eventuele beurzen. Dit bedrag is een lening en moet, in tegenstelling tot de basisbeurs (mits je binnen tien jaar afstudeert), altijd met rente worden terugbetaald. Je kunt zelf maandelijks via Mijn DUO aanpassen hoeveel je wilt lenen. Dit geeft veel flexibiliteit, maar brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee.

De huidige rentestand: Het einde van ‘gratis geld’

Jarenlang was de rente op studieleningen 0%. Dit zorgde ervoor dat veel studenten maximaal gingen bijlenen, zelfs als ze het geld niet direct nodig hadden. Het werd gezien als ‘gratis geld’ dat je eventueel op een spaarrekening kon zetten om rendement te maken. Die tijden zijn echter veranderd.

Sinds 2024 is de rente op studieleningen aanzienlijk gestegen. Voor veel studenten ligt de rente nu rond de 2,56% of zelfs hoger, afhankelijk van wanneer je gestart bent met terugbetalen. Hoewel dit nog steeds lager is dan de rente op een persoonlijke lening bij een bank, betekent het wel dat je schuld sneller groeit dan voorheen. Bijlenen kost tegenwoordig dus echt geld.

Hoeveel kun je maximaal bijlenen?

Het bedrag dat je maandelijks kunt lenen, hangt af van je persoonlijke situatie, zoals het type opleiding dat je volgt (MBO, HBO of Universiteit) en of je recht hebt op een aanvullende beurs. In 2024 ligt het maximale bedrag dat je in totaal per maand van DUO kunt ontvangen (inclusief beurzen) rond de €1.200 tot €1.300.

Het is belangrijk om te onthouden dat je niet het maximale bedrag hóéft te lenen. Je kunt er ook voor kiezen om slechts €100 of €200 per maand bij te lenen om net dat beetje extra ademruimte te hebben. SEO-technisch gezien is ‘minimaal lenen’ vaak een verstandiger advies dan ‘maximaal bijlenen’.

De impact van een studieschuld op je toekomst

Een van de grootste zorgen van studenten die veel bijlenen, is de impact op hun latere leven, specifiek bij het kopen van een huis. Hoewel een studieschuld niet geregistreerd staat bij het BKR (Bureau Krediet Registratie), ben je wettelijk verplicht om deze te melden bij een hypotheekaanvraag.

Banken kijken naar de hoogte van je oorspronkelijke schuld (of je huidige schuld, afhankelijk van de rekenmethode) om te bepalen hoeveel je maandelijks kunt besteden aan woonlasten. Een schuld van €30.000 kan je maximale hypotheek met tienduizenden euro’s verlagen. Sinds 2024 kijken banken naar de werkelijke lasten van de studieschuld, wat in sommige gevallen gunstiger uitpakt dan de oude rekenmethode, maar het blijft een belemmering op de woningmarkt.

Voordelen van bijlenen

Ondanks de rente en de impact op je hypotheek, zijn er ook redenen waarom bijlenen een bewuste keuze kan zijn:

• Focus op je studie: Als je 40 uur per week moet werken om je huur te betalen, blijft er weinig tijd over voor je studie. Bijlenen kan de druk verlagen, waardoor je sneller afstudeert en minder kans hebt op een burn-out.
• Investering in jezelf: Een diploma verhoogt je toekomstige verdiencapaciteit aanzienlijk. In die zin is een studielening een investering in je menselijk kapitaal.
• Sociale ontwikkeling: Het studentenleven draait ook om netwerken, verenigingen en persoonlijke groei. Bijlenen geeft je de financiële ruimte om hieraan deel te nemen.

Nadelen en risico’s van bijlenen

De keerzijde van de medaille mag niet genegeerd worden:

• Rente-op-rente: Omdat de rente maandelijks wordt bijgeschreven op je schuld, groeit het bedrag dat je moet terugbetalen sneller dan je denkt.
• Psychologische druk: Het idee dat je na je studie begint met een ‘min’ op je bankrekening kan voor veel stress zorgen.
• Lange aflosperiode: Je hebt 35 jaar de tijd om je schuld terug te betalen (onder het nieuwe stelsel), maar dat betekent ook dat je een groot deel van je werkende leven aan deze schuld vastzit.

Slimme tips voor studenten die overwegen bij te lenen

Wil je bijlenen, maar wil je de schade beperken? Gebruik dan deze tips:

1. Maak een begroting

Zet je inkomsten (beurs, zorgtoeslag, bijbaan, ouders) af tegen je uitgaven (huur, collegegeld, verzekeringen, boodschappen, uitgaan). Leen alleen bij wat je daadwerkelijk tekortkomt. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de rekentools van het Nibud.

2. Pas je lening maandelijks aan

Heb je een maand waarin je veel werkt, bijvoorbeeld in de vakantie? Zet je lening dan stop of verlaag het bedrag. Je hoeft niet het hele jaar door hetzelfde bedrag te lenen.

3. Zoek naar alternatieven

Kijk of je recht hebt op een aanvullende beurs. Veel studenten laten dit geld liggen omdat ze denken dat hun ouders te veel verdienen, terwijl de grenzen hiervoor regelmatig worden verruimd. Onderzoek ook of er lokale fondsen of beurzen beschikbaar zijn voor jouw specifieke studie.

4. Beleg je lening niet (meer)

Toen de rente 0% was, was het populair om de lening te beleggen in ETF’s of crypto. Met de huidige rentestanden en de onzekerheid op de financiële markten is dit een zeer risicovolle strategie die we sterk afraden.

Terugbetalen: Hoe werkt het na je studie?

Zodra je stopt met studeren of afstudeert, begint de zogenaamde ‘aanloopfase’ van twee jaar. In deze periode hoef je nog niet verplicht af te lossen, maar de rente loopt wel door. Na deze twee jaar begint de aflosfase van 35 jaar.

Het maandbedrag dat je moet betalen is afhankelijk van je inkomen. Verdien je weinig, dan betaal je minder of zelfs niets. Dit heet de draagkrachtregeling. Na 35 jaar wordt een eventuele restschuld kwijtgescholden. Dit klinkt geruststellend, maar vergeet niet dat je tegen die tijd al een aanzienlijk bedrag aan rente hebt betaald.

Conclusie: Wel of niet bijlenen?

Bijlenen als student is anno 2024 geen beslissing die je lichtzinnig moet nemen. Waar het vroeger bijna ‘gratis’ was, is het nu een financiële verplichting met reële kosten. Echter, in een tijd waarin studeren steeds duurder wordt, is het voor velen een noodzakelijk kwaad om een diploma te behalen.

De sleutel tot verstandig bijlenen is bewustzijn. Weet wat je leent, begrijp wat de rente met je schuld doet en heb een plan voor de toekomst. Leen niet voor luxe, maar leen voor je toekomst. Door kritisch naar je uitgaven te kijken en je lening flexibel te beheren, voorkom je dat je studieschuld een onoverkomelijke last wordt na je afstuderen.

Heb je vragen over jouw specifieke situatie? Neem dan altijd contact op met een financieel adviseur of de decaan van je onderwijsinstelling.