Studeren is een kostbare aangelegenheid. Tussen het collegegeld, de huur van een studentenkamer en de dagelijkse boodschappen door, kan de financiële druk flink oplopen. Gelukkig biedt de Nederlandse overheid ondersteuning in de vorm van studiefinanciering. Een van de belangrijkste onderdelen hiervan is de aanvullende beurs. Maar de grote vraag die veel studenten bezighoudt is: is de aanvullende beurs een gift of een lening?

In dit artikel duiken we diep in de regels van DUO. We leggen uit wanneer de aanvullende beurs een gift wordt, aan welke voorwaarden je moet voldoen en wat de invloed van het inkomen van je ouders is.

Wat is de aanvullende beurs precies?

De aanvullende beurs is een extra maandelijks bedrag dat studenten kunnen ontvangen bovenop de basisbeurs en het studentenreisproduct. Het is specifiek bedoeld voor studenten wiens ouders een lager inkomen hebben. Het doel is om gelijke kansen in het onderwijs te bevorderen: je financiële achtergrond mag immers geen barrière vormen om te gaan studeren.

In tegenstelling tot de reguliere lening, hoef je de aanvullende beurs in veel gevallen niet terug te betalen. Dit maakt het een van de meest aantrekkelijke onderdelen van de studiefinanciering.

Wanneer wordt de aanvullende beurs een gift?

De belangrijkste regel die je moet onthouden is dat de aanvullende beurs valt onder de zogenaamde prestatiebeurs. Dit betekent dat het bedrag dat je maandelijks ontvangt in eerste instantie wordt verstrekt als een lening. Pas als je aan een bepaalde ‘prestatie’ voldoet, wordt deze lening omgezet in een definitieve gift.

De 10-jaarstermijn

De belangrijkste voorwaarde voor de omzetting naar een gift is het behalen van je diploma. Voor studenten in het HBO en WO geldt dat je binnen tien jaar (gerekend vanaf de eerste maand dat je studiefinanciering ontving) een diploma moet behalen.

Zodra DUO doorgeeft dat je bent afgestudeerd, wordt de aanvullende beurs (samen met de basisbeurs en de kosten van het studentenreisproduct) omgezet in een gift. Je hoeft dit bedrag dan nooit meer terug te betalen.

Uitzondering: MBO-niveau 1 en 2

Voor studenten die een MBO-opleiding op niveau 1 of 2 volgen, gelden andere regels. Voor hen is de aanvullende beurs (en de basisbeurs) altijd een gift. Er is geen diplomatermijn aan verbonden. Volg je echter een opleiding op MBO-niveau 3 of 4? Dan valt de beurs wel onder de prestatiebeurs en moet je binnen tien jaar je diploma halen.

Hoeveel aanvullende beurs kun je krijgen?

De hoogte van de aanvullende beurs is niet voor iedereen gelijk. Het bedrag hangt af van een aantal factoren:

1. Het inkomen van je ouders: Dit is de belangrijkste factor. DUO kijkt naar het verzamelinkomen van beide ouders van twee jaar geleden. Is het inkomen onder een bepaalde grens? Dan heb je recht op de maximale aanvullende beurs. Naarmate het inkomen stijgt, wordt de beurs lager, totdat deze uiteindelijk nul is.
2. Aantal studerende broers of zussen: Als je ouders ook nog andere kinderen hebben die studeren en waarvoor zij een ouderlijke bijdrage (zouden moeten) betalen, kan dit gunstig uitpakken voor de hoogte van jouw beurs.
3. Andere factoren: Soms zijn er bijzondere omstandigheden, zoals ouders met schulden of een verstoorde relatie met de ouders, waardoor het inkomen anders wordt getoetst.

Het is belangrijk om de aanvullende beurs altijd aan te vragen, ook als je denkt dat je ouders te veel verdienen. DUO voert de berekening automatisch uit. Als blijkt dat je er geen recht op hebt, krijg je simpelweg niets, maar je loopt in ieder geval geen geld mis waar je wel recht op had gehad.

Wat gebeurt er als je stopt met je studie?

Het leven loopt niet altijd zoals gepland. Soms kom je erachter dat een studie niet bij je past, of dwingen persoonlijke omstandigheden je om te stoppen. Wat betekent dit voor je aanvullende beurs?

Stoppen in het eerste jaar (de 1-februari-regeling)

Als je in je eerste jaar van het HBO of WO vóór 1 februari stopt met je studie en je studiefinanciering stopzet, dan hoef je de aanvullende beurs over die eerste maanden niet terug te betalen. Het wordt dan direct een gift. Let op: dit geldt alleen voor de aanvullende beurs en het studentenreisproduct, niet voor de basisbeurs (tenzij de regels specifiek worden aangepast door de overheid).

Na het eerste jaar stoppen zonder diploma

Als je na het eerste jaar stopt of je haalt je diploma niet binnen de termijn van tien jaar, dan blijft de aanvullende beurs een lening. Dit betekent dat je het volledige bedrag, inclusief de opgebouwde rente, moet terugbetalen aan DUO. Dit kan oplopen tot duizenden euro’s, dus het is essentieel om hier rekening mee te houden bij je studieplanning.

De invloed van de nieuwe basisbeurs

Sinds het studiejaar 2023-2024 is de basisbeurs weer ingevoerd voor studenten in het hoger onderwijs. Net als de aanvullende beurs is ook de basisbeurs een prestatiebeurs. Dit betekent dat voor beide beurzen dezelfde ‘gift-regels’ gelden: haal je diploma binnen tien jaar, en het bedrag wordt kwijtgescholden.

Het mooie is dat de aanvullende beurs en de basisbeurs elkaar aanvullen. Voor studenten uit gezinnen met een lager inkomen kan het totale bedrag aan ‘gratis geld’ (na het behalen van het diploma) hierdoor flink oplopen, wat de uiteindelijke studieschuld aanzienlijk verlaagt.

Veelgestelde vragen over de aanvullende beurs gift

1. Moet ik de aanvullende beurs apart aanvragen?

Ja, je moet bij je aanvraag voor studiefinanciering in ‘Mijn DUO’ expliciet aanvinken dat je ook de aanvullende beurs wilt aanvragen. DUO vraagt vervolgens de inkomensgegevens op bij de Belastingdienst.

2. Wat als mijn ouders niet willen meebetalen?

In sommige gevallen weigeren ouders mee te betalen of is er geen contact meer. Je kunt dan een ‘verzoek tot buitenbeschouwingstelling van het ouderlijk inkomen’ indienen bij DUO. Als dit wordt goedgekeurd, wordt de aanvullende beurs berekend zonder naar hun inkomen te kijken.

3. Moet ik belasting betalen over de aanvullende beurs?

Nee, de aanvullende beurs wordt door de Belastingdienst niet gezien als belastbaar inkomen. Je hoeft het dus niet op te geven bij je inkomstenbelasting.

4. Geldt de gift ook voor de rente?

Als je voldoet aan de voorwaarden van de prestatiebeurs en je diploma haalt, wordt niet alleen het geleende bedrag van de aanvullende beurs een gift, maar vervalt ook de rente die over dat specifieke deel is opgebouwd.

Conclusie

De aanvullende beurs is een cruciaal steuntje in de rug voor veel studenten. Het belangrijkste om te onthouden is dat het een voorwaardelijke gift is. Zolang je binnen tien jaar je diploma behaalt (voor MBO 3/4, HBO en WO), hoef je geen cent terug te betalen.

Zorg er dus voor dat je de beurs altijd aanvraagt, houd je voortgang in de gaten en trek op tijd aan de bel als het studeren even niet lukt. Een gift van DUO is immers de beste manier om je financiële toekomst na je studie rooskleurig te beginnen!

Wil je exact berekenen op hoeveel aanvullende beurs jij recht hebt? Ga dan naar de website van DUO en gebruik de rekenhulp studiefinanciering.