Studeren is een prachtige tijd, maar het is ook een dure aangelegenheid. Tussen het collegegeld, de huur van een studentenkamer, dure studieboeken en de dagelijkse boodschappen door, kan de financiële druk flink oplopen. Gelukkig is er in Nederland een vangnet voor studenten wiens ouders minder breed bij kas zitten: de aanvullende beurs.

Sinds de herinvoering van de basisbeurs in het studiejaar 2023-2024 is er veel veranderd in het landschap van de studiefinanciering. Toch blijft de aanvullende beurs een van de belangrijkste instrumenten om gelijke kansen in het onderwijs te waarborgen. In dit artikel duiken we diep in de materie. Wat is het precies? Hoeveel kun je krijgen? En waar moet je op letten?

Wat is de aanvullende beurs?

De aanvullende beurs is een onderdeel van de studiefinanciering die wordt verstrekt door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). In tegenstelling tot de basisbeurs, die elke student krijgt (afhankelijk van uitwonend of thuiswonend), is de aanvullende beurs afhankelijk van het inkomen van je ouders.

Het doel van deze beurs is simpel: ervoor zorgen dat iedereen kan studeren, ongeacht de financiële situatie van hun ouders. Als je ouders niet of nauwelijks kunnen bijdragen aan je studie, compenseert de overheid dit met een extra bedrag per maand.

Hoe werkt de prestatiebeurs?

Een cruciaal aspect van de aanvullende beurs voor studenten in het hbo en aan de universiteit (wo) is dat het een prestatiebeurs is. Dit betekent dat de beurs in eerste instantie wordt verstrekt als een lening.

Pas wanneer je binnen tien jaar je diploma behaalt, wordt deze lening omgezet in een gift. Haal je geen diploma? Dan moet je het volledige bedrag, inclusief rente, terugbetalen aan DUO. Voor mbo-studenten op niveau 1 en 2 is de aanvullende beurs overigens altijd een gift, ongeacht of het diploma wordt behaald. Voor mbo 3 en 4 geldt ook de prestatiebeurs-regel.

Voorwaarden voor de aanvullende beurs

Om in aanmerking te komen voor een aanvullende beurs, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen:

1. Nationaliteit: Je hebt de Nederlandse nationaliteit of een verblijfsvergunning die recht geeft op studiefinanciering.
2. Leeftijd: Je bent jonger dan 30 jaar op het moment dat je studiefinanciering ingaat.
3. Opleiding: Je volgt een erkende voltijdse of duale opleiding in het mbo, hbo of wo.
4. Inkomen ouders: Dit is de belangrijkste factor. DUO kijkt naar het inkomen van je ouders van twee jaar geleden. Voor het jaar 2024 kijkt DUO dus naar het verzamelinkomen van 2022.

Hoeveel bedraagt de aanvullende beurs in 2024?

De hoogte van de aanvullende beurs is variabel. Het maximale bedrag dat je kunt ontvangen, hangt af van je onderwijsniveau en je woonsituatie. Voor het studiejaar 2023-2024 en 2024-2025 is de maximale aanvullende beurs verhoogd om studenten tegemoet te komen in de gestegen kosten van levensonderhoud.

Het maximale bedrag voor studenten in het hbo en wo ligt rond de € 457,60 per maand (cijfers kunnen per kalenderjaar licht fluctueren).

De berekening van DUO

DUO kijkt naar het gezamenlijke inkomen van beide ouders. Is dit inkomen lager dan een bepaalde grens (ongeveer € 35.000,- per jaar)? Dan heb je recht op de maximale beurs. Naarmate het inkomen van je ouders stijgt, neemt het bedrag van de aanvullende beurs af. Boven een gezamenlijk inkomen van ongeveer € 70.000,- vervalt het recht op een aanvullende beurs meestal volledig, tenzij er sprake is van andere studerende kinderen of andere specifieke omstandigheden.

Factoren die de hoogte beïnvloeden

Niet alleen het inkomen telt. DUO houdt ook rekening met:
* Andere studerende kinderen: Als je ouders nog meer kinderen hebben die studeren en voor wie zij een ouderlijke bijdrage moeten betalen, kan jouw aanvullende beurs hoger uitvallen.
* Broers/zussen op de middelbare school: Ook minderjarige kinderen die nog op de middelbare school zitten, kunnen invloed hebben op de draagkrachtberekening van je ouders.
* Schulden van ouders: In sommige gevallen kunnen bepaalde schulden of financiële lasten van de ouders worden meegeteld, hoewel dit aan strikte regels is gebonden.

Wat als je geen contact hebt met je ouders?

Een veelvoorkomend probleem is de situatie waarin studenten geen contact meer hebben met hun ouders, of waarbij de ouders weigeren mee te werken aan de aanvraag. In principe gaat DUO ervan uit dat ouders bijdragen, maar er zijn uitzonderingen.

Je kunt een verzoek indienen voor een ‘verrekening zonder ouderlijke bijdrage’. Dit kan in de volgende gevallen:
1. Je bent ernstig gebrouilleerd met je ouders (er is een structureel conflict).
2. Je ouders zijn onvindbaar.
3. De alimentatieplicht is door een rechter beëindigd.

Let op: DUO stelt hier strenge eisen aan. Je moet vaak bewijsstukken aanleveren, zoals een verklaring van een onafhankelijke derde (bijvoorbeeld een psycholoog, huisarts of maatschappelijk werker).

Hoe vraag je de aanvullende beurs aan?

Het aanvragen van de aanvullende beurs is relatief eenvoudig en gaat via Mijn DUO.

1. Log in met je DigiD op de website van DUO.
2. Ga naar het kopje ‘Mijn producten’ en kies voor ‘Studiefinanciering’.
3. Vink bij je aanvraag expliciet aan dat je ook een aanvullende beurs wilt aanvragen.
4. DUO vraagt vervolgens automatisch de inkomensgegevens op bij de Belastingdienst. Je hoeft zelf dus geen loonstrookjes van je ouders op te sturen, tenzij DUO hier specifiek om vraagt (bijvoorbeeld als je ouders in het buitenland wonen).

Tip: Vraag de aanvullende beurs áltijd aan, ook als je denkt dat je ouders teveel verdienen. Het kost niets om de check te laten doen, en soms heb je door specifieke regelingen (zoals meer studerende kinderen) toch recht op een klein bedrag. Elke euro is meegenomen!

De aanvullende beurs en de basisbeurs: een krachtige combinatie

Sinds september 2023 is de basisbeurs terug. Dit betekent dat je als uitwonende student een basisbedrag krijgt, plus eventueel de aanvullende beurs. Voor veel studenten betekent dit dat zij minder hoeven te lenen.

Stel: je bent een uitwonende hbo-student. Je krijgt de basisbeurs (inclusief de tijdelijke verhoging wegens inflatie ongeveer € 466,-) en je hebt recht op de maximale aanvullende beurs (€ 457,-). Dan ontvang je bijna € 923,- per maand die in de basis een gift is (mits je je diploma haalt). Dit dekt voor veel studenten de vaste lasten, waardoor de noodzaak om bij te lenen of extreem veel te werken afneemt.

Veelgestelde vragen (FAQ)

1. Moet ik de aanvullende beurs elk jaar opnieuw aanvragen?

Nee, zodra je hebt aangegeven dat je de aanvullende beurs wilt ontvangen, blijft dit doorlopen voor de rest van je studieperiode. DUO controleert elk jaar automatisch de nieuwe inkomensgegevens bij de Belastingdienst en past je beurs daarop aan.

2. Telt het inkomen van mijn stiefouder mee?

Ja, als je ouders gescheiden zijn en je biologische ouder is hertrouwd of heeft een geregistreerd partner, dan telt het inkomen van de partner (de stiefouder) mee in de berekening van de draagkracht.

3. Wat als het inkomen van mijn ouders plotseling is gedaald?

Omdat DUO kijkt naar het inkomen van twee jaar geleden, kan het zijn dat de huidige situatie veel slechter is (bijvoorbeeld door ontslag of faillissement). In dat geval kun je een ‘verzoek om verlegging peiljaar’ indienen. DUO kijkt dan naar het actuele inkomen in plaats van dat van twee jaar terug.

4. Is de aanvullende beurs belastbaar?

Nee, de aanvullende beurs wordt door de Belastingdienst niet gezien als inkomen. Je hoeft er dus geen belasting over te betalen en het heeft geen invloed op je eventuele zorgtoeslag of huurtoeslag.

Conclusie

De aanvullende beurs is een essentieel onderdeel van het Nederlandse onderwijssysteem. Het zorgt ervoor dat talent en ambitie belangrijker zijn dan de dikte van de portemonnee van je ouders. Of je nu recht hebt op een paar tientjes of op het maximale bedrag: het is geld waar je recht op hebt en dat je helpt om je volledig op je studie te kunnen concentreren.

Zorg ervoor dat je je aanvraag tijdig regelt via Mijn DUO en controleer goed of alle gegevens kloppen. Zo voorkom je financiële verrassingen en kun je met een gerust hart aan je studententijd beginnen of deze vervolgen. Heb je twijfels? Gebruik dan de rekenhulp op de website van DUO om een inschatting te maken van jouw situatie.